"Tôi không biết cách làm thế nào để con tôi không nói dối. Chúng tôi đã cố gắng rất nhiều để dạy bé các tiêu chuẩn đạo đức cao quý. Tôi càng trừng phạt thì bé càng nói dối. Tôi thực sự lo lắng về điều đó."

Hiểu con, bản thân bạn và tình huống

Chúng tôi đã nghiên cứu nhiều và không thể tìm thấy người lớn nào mà chưa từng nói dối khi còn nhỏ. Thực tế, chúng tôi không thể tìm thấy người lớn nào mà chưa hề nói dối bao giờ. Chúng ta không bào chữa cho vấn đề nói dối, nhưng điều đó chỉ ra rằng những trẻ nói dối không phải là người có tật xấu hoặc đồi bại. Chúng ta cần giải quyết lý do khiến trẻ nói dối trước khi chúng ta giúp trẻ từ bỏ nhu cầu nói dối của chúng. Bình thường trẻ nói dối khi trẻ cảm thấy bị bắt buộc, khi trẻ sợ bị trừng phạt hoặc sợ bạn không yêu bé, khi trẻ cảm thấy bị đe doạ, hoặc bé nói dối chỉ vì điều đó làm mọi thứ trở nên dễ dàng hơn đối với mọi người. Thường thường, nói dối là dấu hiện của lòng tự trọng thấp. Mọi người nghĩ rằng họ cần làm cho bản thân họ tốt hơn bởi vì họ không biết họ đã đủ tốt chưa.

Gợi ý

Dưới đây là một số gợi ý giúp bé không nói dối.

1. Không hỏi những câu hỏi biết trước rằng sẽ nhận được câu nói dối của bé. Đó là những câu hỏi mà bạn biết trước câu trả lời như "Con đã dọn dẹp phòng chưa?", thay vì vậy bạn hãy nói "Mẹ thấy con chưa dọn dẹp phòng của con. Con sẽ lập kế hoạch để dọn dẹp phòng chứ?"

1. Tập trung vào giải quyết các vấn đề thay vì khiển trách. "Chúng ta cần phải làm gì để hoàn thành công việc?" thay vì nói "Con đã làm việc của con chưa?"

1. Bạn hãy trung thực. Nói với bé "Đó không phải là sự thật. Hầu hết chúng ta không nói thật khi chúng ta cảm thấy bị bắt buộc phải nói dối, bị đe doạ hoặc sợ hãi. Bây giờ tại sao chúng ta lại phải nói dối? Khi mà bố mẹ đang sẵn sàng nếu như con chia sẻ với bố mẹ những gì đang xảy ra với con."

1. Tôn trọng sự riêng tư của con trẻ khi bạn muốn chúng chia sẻ cùng bạn.

Lập kế hoạch để ngăn chặn các vấn đề trong tương lai

• 1. Giúp con bạn tin rằng lỗi lầm là một cơ hội học hỏi để bé không tin rằng lỗi lầm là tồi và cần phải giấu sai lầm của chúng.

• 2. Nêu gương tốt về nói thật. Chia sẻ với con bạn những lần mà bạn cảm thấy rất khó nói thật, nhưng rồi bạn quyết định hậu quả của những lời nói dối đó còn quan trọng hơn nhiều và bạn muốn giữ lòng tự trọng. Đảm bảo rằng đó là bạn đang thành thật chia sẻ với con bạn chứ không phải lên lớp bé.

• 3. Để bé biết rằng bạn yêu bé không điều kiện. Nhiều trẻ nói dối bởi vì chúng sợ nói thật thì cha mẹ chúng sẽ thất vọng và không yêu chúng.

• 4. Đưa ra đánh giá của bạn. "Cảm ơn con đã nói thật với bố mẹ. Bố mẹ biết rằng đó là điều rất khó đối với con. Bố mẹ khâm phục vì con đã dũng cảm đương đầu với hậu quả, và bố mẹ biết con có thể kiểm soát và học hỏi được điều gì đó từ những sai lầm con phạm phải."

• 5. Đừng cố gắng điều khiển con trẻ. Nhiều trẻ nói dối để chúng trở thành người mà chúng muốn, làm những việc mà chúng muốn làm. Đồng thời, trẻ cũng muốn cố gắng làm cha mẹ vui lòng bằng cách khiến bố mẹ nghĩ rằng chúng đang làm những việc mà họ mong đợi.

Các kỹ năng sống mà con trẻ có thể học được

Trẻ có thể hiểu rằng nói thật trong nhà bạn là rất an toàn. Thậm chí khi chúng quên điều đó, cha mẹ sẽ nhắc nhở nhẹ nhàng và bằng giọng đầy yêu thương. Con trẻ có thể hiểu rằng cha mẹ quan tâm đến những nỗi sợ và các đức tin sai lầm của trẻ và học sẽ giúp bé khắc phục nhưng nỗi sợ hãi và sai lầm đó.

Các lời khuyên làm cha mẹ

1. Nhiều trẻ nói dối để tự bảo vệ, để chúng không bị phán xét và chỉ trích bởi vì người lớn cho rằng trẻ tồi khi chúng nói dối. Tất nhiên chúng muốn tránh xa điều đó.

1. Hãy nhớ rằng con bạn bây giờ không phải mãi mãi là như vậy. Nếu con bạn nói dối, đừng phản ứng quá mạnh với hành vi đó bằng cách gọi con bạn là kẻ nói dối.

1. Tập trung vào tạo dựng mối quan hệ gần gũi và tin cậy thay vì tập trung vào các vấn đề cư xử. Đó thường là cách nhanh nhất để giảm bớt hành vi mà bạn thấy khó chịu.

Các suy nghĩ truyền cảm hứng cho bạn

Con trai tôi bị đuổi khỏi trường. Đây là câu chuyện của nó "con tìm thấy những điếu thuốc trong ngăn tủ của con. Con không biết làm sao những điếu thuốc ấy lại có ở đó. Con chỉ cất chúng vào trong túi để mang tới phòng hiệu trưởng, đúng lúc đó thì giáo viên của con đến và con phải đến gặp hiệu trưởng."

Tôi mất trí trong vài phút. "Bé đã nói dối chúng tôi. Tôi là một người mẹ thất bại. Cuộc đời của con sẽ tiêu tan. Mọi người sẽ nghĩ sao đây?" Tôi cảm thấy rất buồn vì tôi đã để cảm xúc chi phối suy nghĩ và không nhìn thấy sự việc rõ ràng nữa. Gạt bỏ cảm xúc, tôi cố gắng suy nghĩ trong một phút và dùng nhiều ý kiến hơn để tranh cãi với sự khôn ngoan nội tâm của tôi.

"Vâng, nhưng có sự khác nhau. Đây là những tình huống thực sự khủng khiếp mà tôi không thể điều khiển được. Tôi sẽ phải trách mắng con tôi nhiều, rèn giũa bé ít nhất 1 tháng, bỏ tất cả các đặc quyền và để con tôi biết rằng nó đang phá hỏng cuộc sống của nó."

Thật may mắn, tôi tin cậy rất nhiều vào sự không ngoan nội tâm để nhận thấy những suy nghĩ trên trầm trọng. Tôi bỏ tất cả những ý nghĩ điên rồ đó, và sự khôn ngoan nội tâm truyền cảm hứng cho tôi. Tôi xem xét các tình huống theo một cách hoàn toàn khác. Và tôi hiểu và thông cảm với quan điểm của con trai tôi trong tình huống này. Nó chỉ mới học trung học, nơi mà áp lực theo số đông sẽ thắng. Khi tôi về nhà, tôi lắng nghe linh cảm của tôi và tôi biết phải làm gì. Tôi ngồi xuống bên cạnh con, ôm con và thì thầm "Mẹ đánh cược mẹ sẽ tìm hiểu cách từ chối bạn con để con không bị gọi là một tên ngốc." Con tôi đang chờ đợi cơn thịnh nộ của tôi và và hầu như không biết cách phản ứng với sự tỉnh táo của tôi.

Nó trả lời ngập ngừng "Vâng"

Tôi tiếp tục "Và mẹ đánh cược là chỉ có một lý do duy nhất mà con nói dối cha mẹ đó là bởi vì con yêu cha mẹ rất nhiều nên con không muốn làm cha mẹ thất vọng." Con tôi khóc, và ôm chầm lấy tôi. Tôi cũng khóc khi chúng tôi cùng trải quan những cảm xúc tuyệt vời của tình yêu  thương lẫn nhau. Tôi đảm bảo với con, "Nếu con nghĩ con thất vọng vì cha mẹ không yêu thương con thì cha mẹ đã không làm một việc đủ tốt để con biết rằng cha mẹ yêu con rất nhiều, một tình yêu không điều kiện."

Chúng ta có thể phỏng đoán điều gì sẽ xảy ra nếu như tôi vẫn suy nghĩ theo những ý nghĩ điên rồ của tôi trước đó. Có lẽ điều đó sẽ khiến con tôi nổi loạn hơn là gần gũi với tôi.

Trích đoạn trong cuốn "Positive Discipline A-Z"

Nguồn: Positive Discipline.

Biên dịch: Ngô Thu Hiền.